Njia moja muhimu ya kutayarisha mioyo yetu kwa ajili ya Ramadhani ni kujitakasa kutokana na athari mbaya na vikengeushi. Mchakato huu unahusisha kujitakasa kimwili, kihisia, na kiimani. Tukitafakari Qur’ani, tunakuta aya nyingi zinazosisitiza umuhimu wa kujitakasa.

Aya hii inatukumbusha umuhimu wa kutafuta toba ya kweli na kujitahidi kujitakasa kwa kusafisha mioyo na nafsi zetu kutokana na dhambi na mishikamano isiyofaa.

Nakumbuka wakati nilipohudhuria kikundi cha masomo ambapo Imam alitoa mfano wa toba kwa kulinganisha na kuosha vyombo. "Ukiviosha mara moja baada ya kula, ni rahisi zaidi kuliko kuviacha kwa siku moja au mbili" alishauri. Akaendelea kusisitiza, "kadiri unavyoviacha, ndivyo vinavyozidi kuwa vigumu kusafisha". Niliona mfano huu unafaa sana kutafakari, na sasa kila ninapoosha vyombo, hunifanya nijiulize kuhusu hali ya moyo wangu mwenyewe.

Qur’ani inaeleza kuwa moyo unaweza kufunikwa na kutu kutokana na dhambi na kutotii mara kwa mara. Na moyo ukifikia hali hiyo, hufunikwa na kuzuia kupokea mwongozo wa Mwenyezi Mungu. Qur’ani inasema kuwa,

Mfasiri na Mwanachuoni Mkuu, Imam Ibn Kathir (aliyefariki mwaka 774 H) anasema: 

وَإِنَّمَا حَجَبَ قُلُوبَهُمْ عَنِ الْإِيمَانِ بِهِ مَا عَلَيْهَا مِنَ الرَّيْن الَّذِي قَدْ لَبِمَانِ بِهِ مَا عَلَيْهَا مِنَ الرَّيْن الَّذِي قَدْ لَبِمَانِ بِهِ مَا عَلَيْهَا مِنَ الرَّيْن الَّذِي قَدْ لَبِمَانِ بِهِ مَا عَلَيْهَا مِنَ الرَّيْن الَّذِي قَدْ لَبِمَانِ بِهِ مَا عَلَيْهَا مِنَ الرَّيۡ الذُّنُوبِ وَالْخَطَايَا

"Hakika madhambi yao na udhalimu ndio umezifunika nyoyo zao na kuzifunika wasiiamini haki." (Tafsir Ibn Kathir, aya 83:14)

"Nifanye nini ikiwa nimefanya dhambi?"

Kila tunapofanya dhambi, tunabakiwa na chaguzi mbili. La kwanza ni kuendelea kujiingiza katika dhambi bila kukoma. Bila shaka, hili litasababisha moyo kuwa na maradhi na kuwa mweusi. La pili ni kumrudia Mwenyezi Mungu kwa moyo ulioumia, tukimkimbilia kwa majuto ya dhati. Hisia hizi zinatulazimisha kutambua udhaifu wetu na kutuhimiza kutafuta toba ya kweli, kuthibitisha tena kujitolea kwetu kwa Mwenyezi Mungu, na kutusaidia kujiepusha na kurudia makosa yale yale au kuzembea. Hatua hii muhimu ni nguzo ya safari yetu ya kujitakasa.

Kuhusiana na hili Mtume (Swalla Allaahu ‘alayhi wa aalihi wa sallam) ameusia katika Hadithi iliyopokelewa katika Musnad ya Imam Ahmad (2/297):

إِنَّ الْمُؤْمِنَ إِذَا أَذْنَبَ كَانَتْ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ فِي قَلْبِهِ، فَإِنْ تَابَ وَنَفْسَعَ وَنَفْسَعَ قَلْبُهُ، فَإِنْ زَادَ زَادَتْ حَتَّى تَعْلُوَ قَلْبَهُ، وَذَاكَ الرَّانُ الَّذِي ذَكَرَ اللَّهُ فِي الْقُرْآنِ: (كَلا بَلْ رَانَ عَلَى قُلُوبِهِمْ مَا كَانُوا يَكْسِبُونَ)

Hakika, muumini anapotenda dhambi, doa jeusi huonekana moyoni mwake. Akitubu, akaacha dhambi, na kuomba msamaha, moyo wake hung'arishwa. Lakini akiendelea kutenda dhambi, doa jeusi huongezeka hadi lifunike moyo wake. Hilo ndilo doa lililotajwa na Mwenyezi Mungu katika Qur'ani: “Hasha! Bali yametia kutu juu ya nyoyo zao hao walio kuwa wakiyachuma.” (Qur’ani 83:14)

Kuchagua kuendelea na dhambi kunaweza kutupeleka kwenye matatizo na majuto Siku ya Hukumu, ilhali toba itasababisha kutakaswa kwa roho zetu, thawabu nyingi, na uamsho wa moyo kwa azimio imara la kuepuka mitego ya Shetani katika siku zijazo.

"Tubuni kwa Mwenyezi Mungu kwa toba ya kweli." Aya inatufundisha mawazo kadhaa muhimu kuhusu toba. Kwanza, inatufundisha kwamba toba yetu inapaswa kuwa ya dhati, ifanywe kwa dhamiri na si kwa juu juu. Pili, inatufundisha kwamba toba yetu inapaswa kujumuisha dhambi zetu zote. Tatu, inatufundisha kwamba toba inaweza kuwa kama mshauri (naasih) kwetu, ikituzuia kurudia dhambi ile ile.

Matokeo ya toba kama hiyo yametajwa katika aya hiyo hiyo (66:8): “ili Mola wako akusamehe dhambi zako na akuingize katika Bustani, ambazo chini yake mito inapita, siku ambayo Mwenyezi Mungu hatamdhalilisha Nabii au waumini pamoja naye. Nuru yao itang’aa mbele yao na kulia kwao."

SubhnaAllah. Je, si ajabu kwamba mtu yuleyule aliyewahi kufanya makosa, akatenda dhambi na kupuuza roho yake, bado anaweza kupata thawabu kama hiyo?! Hajaorodheshwa kwenye orodha nyeusi na wala hakuzuiliwa na rehema ya Mwenyezi Mungu. Hiyo ndiyo ahadi ya thawabu kwa wale wanaotubu kwa dhati. Sio tu kwamba ataruhusiwa kuingia peponi, bali pia atapata ukaribu na Mtume (amani iwe juu yake) Siku ya Hukumu na kupewa nuru itakayotoka kwake siku iliyozungukwa na giza. Mwenyezi Mungu atupe uwezo wa kufanya toba ya kweli! Amina!

Katika mwezi huu kabla ya Ramadhani, hebu tujaribu kufuata mwongozo wa aya hizi na kutafuta kusafisha mioyo yetu, kwa kutoa ahadi ya dhati ya kuepuka kutenda dhambi. Na tukijikuta tumeteleza, basi tuharakishe kurejea kwa Mwenyezi Mungu kwa unyenyekevu na majuto ya kweli, tukitafuta msamaha Wake, ili tuwe miongoni mwa wale aliowataja katika aya hii tukufu.

Soma zaidi kuhusu mada hii katika Quranreflect kwa kubofya hapa. (Tafakari zimechapishwa kwa lugha ya kiingereza)