Somo na Tafakari

Hukuumbwa ili kuishi kwa mazoea yasiyo na kusudi. Hukuumbwa kufungwa na kifaa, ukizama katika maudhui bila kikomo, ukitafuta burudani na kutumia bila mwelekeo. Uliumbwa kwa kusudi la juu zaidi: kwa dhikr, kwa ibada, kwa uzuri wa tabia, na kwa shukrani ya kudumu. Skrini inaweza kuwa chombo, lakini haipaswi kamwe kuwa kiini cha maisha yako.

Surah Al-An‘am (6:162) inaurejesha uhai wote kuwa ibada. Unapokula, unapozungumza, unapohama, na unapochagua—fanya yote kama mja wa Mwenyezi Mungu. Hilo linajumuisha pia jinsi unavyotumia vifaa vyako. Surah Aal-‘Imran (3:41) inatukumbusha kuujaza muda wetu kwa dhikr—si mara chache tu, bali kwa uthabiti, asubuhi na jioni.

Kuishi kwa kusudi katika ulimwengu uliojaa skrini kunamaanisha kumleta Mwenyezi Mungu katika matumizi yako ya kifaa, ratiba yako, na ukimya wako. Kunamaanisha kuchunguza mazoea ya skrini si kwa hatia, bali kwa ukuaji. Kunamaanisha kuhama kutoka uzembe wa kiroho kwenda mwamko wa kiroho. Ni kujiuliza: Je, hili linanisaidia kuishi kama msafiri njiani kuelekea kwa Mwenyezi Mungu, au linanivuruga na kunitenga Naye? 

Huhitaji kufuta kila kitu. Huhitaji kuishi maisha ya kujitenga. Unahitaji tu kujipanga upya. Linda muda wako. Tumia umakini wako kwa hekima. Acha skrini yako iakisi maadili yako, si kuyapuuza. Acha maisha yako yazungumze kwa dhikr, si kwa data tu.

Mwisho, unaweza kuangalia simu yako na kukagua takwimu na ripoti za matumizi ili kujua unatumia muda wako wapi. Zingatia mambo yanayokuibia muda kutoka kwenye neema nyingi zilizo karibu nawe. Je, inafaa kukosa maisha, ugunduzi, na mwingiliano halisi wa kibinadamu kwa ajili ya skrini ya inchi tano? Kumbuka: kwa dua, uwajibikaji, na kumkumbuka Mwenyezi Mungu kwa dhamira ya kweli, unaweza kuanza upya mtindo wako wa maisha na kushinda mazoea mabaya ya skrini. Badilisha programu zinazosumbua kwa zenye elimu, na hatimaye weka skrini pembeni inapowezekana. Kwa idhini ya Mwenyezi Mungu, mabadiliko haya yanaweza kuhuisha Moyo wako, kurejesha muda wako, na kuulinganisha moyo wako na kusudi lako la kweli: Kunyenyekea kwa Mwenyezi Mungu.

Hadithi ya Mtume (rehema na amani zimshukie)

Nabii Muhammad (rehema na amani zimshukie) alisema:
“Kuwa katika dunia kama mgeni au msafiri.”
(Sahih al-Bukhari, Hadithi 6416)

Mtazamo huu hutufundisha kujinasua kutoka katika misukumo ya kidijitali na kuishi kwa wepesi, umakini, na nia ya dhati.

Usisome tu, bali tenda…

Weka Nia Safi: Kila unapofungua kifaa chako leo, simama kidogo na useme: “Ya Allah, matumizi haya yawe na manufaa, si upotevu.” Fanya hili liwe tukio la umakini na uwajibikaji. Acha jambo la kwanza asubuhi na la mwisho jioni liwe ibada ya Mwenyezi Mungu, si matumizi yasiyo na mipaka bila kufikiri.

Dua

“Ewe Mwenyezi Mungu, nifanye niwe na umakini katika matumizi ya muda wangu, macho yangu, na fikra zangu. Acha skrini yangu isinitenge na Wewe, na ufanye kila kitendo, kila mtazamo, na kila neno lifanyike nikijua kuwa Wewe Ndiye Mjuzi wa yote na Mwenye Kuona daima.”

Tafakari hili

Ni tabia ipi moja ninayotaka kubadilisha wiki hii ili nihame kutoka maisha yenye msongamano na upotevu kwenda maisha yenye kusudi na nidhamu katika matumizi yangu ya kidijitali?

Sehemu ya Ziada: Shughuli za Kivitendo za Ziada

1. Zoezi la Kutafakari Kaburini
Pata muda wa utulivu, fumba macho, na ujione umelala kaburini. Hakuna simu. Hakuna arifa. Hakuna Wi-Fi. Ni ukimya, matendo yako, na rekodi yako. Jiulize: Ni nini nitatamani ningefanya zaidi? Ni nyakati zipi nitajuta kuzitumia vibaya? Acha tafakari hii iongoze vipaumbele vyako kuanzia sasa.

2. Mazoezi ya Saa ya Mwisho
Kwa saa moja kila siku, ishi kana kwamba ndiyo saa yako ya mwisho. Tumia muda huu kwa kusudi: abudu, fanya dhikr, omba msamaha, mpigie ndugu, au tafakari. Jiepushe na skrini isipokuwa pale inapokusaidia kutimiza kusudi hilo.

3. Vikumbusho vya Dhikr (Post-it)
Weka karatasi ndogo za kukukumbusha karibu na simu, kompyuta, au chaja zenye maneno kama: “Je, hili linastahili muda wangu?”, “Mkumbuke Mwenyezi Mungu kabla ya kutumia,” au “Simama—fanya dhikr.” Acha mazingira yako yaelekeze tabia zako kwa upole.

4. Usomaji wa Qur’ani kwa Tafakari
Badilisha dakika 10 za matumizi ya skrini na usomaji wa Qur’ani kwa utulivu na makusudi. Chagua surah fupi, kisha soma maana yake. Andika funzo moja ulilopata na jinsi linavyohusiana na maisha yako ya kidijitali.

Maswali ya Ziada ya Kutafakari

• Ni mtu wa aina gani ninayejijenga kupitia ninachokitumia kwenye skrini zangu kila siku?

• Ni mara ngapi nachagua urahisi na kutoroka badala ya ukuaji na kusudi, na hilo linafanya nini kwa roho yangu?

• Je, nimelifanya jambo la kumpa Mwenyezi Mungu muda lionekane mzigo, huku nikitoa muda usio na kikomo kwa kifaa bila kuuliza?

• Je, ninajenga maisha nitakayojivunia Akhera, au ninapamba tu maisha ya kuonyeshwa kwa wengine?

• Ninapokuwa peke yangu na simu yangu, niko na nani hasa: Mola wangu au nafsi yangu?

• Kama Malaika wangekuwa wanarekodi matumizi yangu ya skrini sasa hivi, ningewaomba waendelee au waache?

• Ripoti ya matumizi ya simu yangu ingeonesha nini kuhusu mapenzi yangu kwa Mwenyezi Mungu, vipaumbele vyangu, na ikhlasi yangu?

• Ni kiasi gani cha muda wangu ni mwitikio wa haraka, na kiasi gani ni nia?

• Vipi kama upweke ninaouhisi ndani si kwa sababu nimechoka, bali kwa sababu moyo wangu una njaa ya dhikr?

• Je, nimejizoesha kugeukia skrini kabla ya kumgeukia Mwenyezi Mungu ninapohisi msongo, upweke, au uchovu?